Η Βιομηχανία Ιδιωτικοποιήσεων στην Ευρώπη

10 February 2016
Policy issue

Τα τελευταία χρόνια, η τρόικα (αποτελούμενη από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο) επιβάλλει προγράμματα ιδιωτικοποιήσεων σε χρεωμένες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, παρά τη σημαντική λαϊκή αντίθεση σε αυτά. Η παρούσα έκθεση εξετάζει τις συνέπειες αυτών των ιδιωτικοποιήσεων. Επικεντρώνεται στη διαδικασία, στους επιχειρηματικούς παίκτες που έχουν επωφεληθεί και εξετάζει κατά πόσον η πώληση κρατικών περιουσιακών στοιχείων εκπληρώνει τις υποσχέσεις που δόθηκαν για να τη δικαιολογήσουν.

Η Βιομηχανία Ιδιωτικοποιήσεων στην Ευρώπη αποκαλύπτει τα παρακάτω:

• Το σκεπτικό που προτάσσουν οι υποστηρικτές των ιδιωτικοποιήσεων δεν ευσταθεί με βάση τα αποδεικτικά στοιχεία. Οι ιδιωτικοποιήσεις δικαιολογούνται με το επιχείρημα ότι παρέχουν έσοδα στα χρεωμένα κράτη και ενισχύουν την αποτελεσματικότητα των ιδιωτικοποιημένων επιχειρήσεων. Ωστόσο, σε όλες σχεδόν τις περιπτώσεις, μόνο οι κερδοφόρες επιχειρήσεις πωλούνται και αυτές, πάντα, σε τιμή κατώτερη της αξίας τους. Εν τω μεταξύ, σύμφωνα με έρευνες του ΔΝΤ και ευρωπαϊκών πανεπιστημίων, δεν υπάρχει καμία απόδειξη ότι οι ιδιωτικοποιημένες επιχειρήσεις είναι πιο αποδοτικές. Αντίθετα, καταβάλλουν μειωμένους μισθούς, υποβαθμίζουν τις συνθήκες εργασίας και αυξάνουν την εισοδηματική ανισότητα.

• Μια μικρή κλίκα νομικών και χρηματοοικονομικών εταιρειών απολαμβάνει τεράστια κέρδη από το νέο κύμα ιδιωτικοποιήσεων που έφερε η κρίση. Σε αυτή την κλίκα περιλαμβάνονται οι χρηματοοικονομικοί και νομικοί σύμβουλοι και οι λογιστικές εταιρείες. Αυτοί οι επιχειρηματικοί παίκτες είναι ενεργοί υποστηρικτές των ιδιωτικοποιήσεων σε όλη την Ευρώπη και έχουν επωφεληθεί από αυτή την εξαιρετικά επικερδή δραστηριότητα συνάπτοντας συμβόλαια αξίας εκατομμυρίων ευρώ.

• Ορισμένοι από τους σημαντικότερους επιχειρηματικούς παίκτες, όπως η Lazard, έχουν εμπλακεί ως σύμβουλοι σε διαδικασίες ιδιωτικοποιήσεων, ενώ στη συνέχεια έχουν αποκομίσει οφέλη από τις συμβουλές τους. Για παράδειγμα, το συμβουλευτικό τμήμα της Lazard έπαιξε τον βασικό συμβουλευτικό ρόλο στην ιδιωτικοποίηση της Royal Mail, επηρεάζοντας έτσι άμεσα τη ρύθμιση της τιμής των μετοχών της, ενώ το τμήμα διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων της ίδιας εταιρείας ήταν μία από τις 16 επιχειρήσεις που επιλέχτηκαν ως αξιόπιστοι επενδυτές. Αυτό επέτρεψε στη Lazard να έχει κέρδη 8 εκατομμυρίων λιρών από την αγορά και, στη συνέχεια, τη μεταπώληση των μετοχών.

• Παρά τη ρητορική υπέρ της ιδιωτικής διαχείρισης, πολλοί από εκείνους που εξασφαλίζουν συμβάσεις παραχώρησης και αγοράζουν ιδιωτικοποιημένα περιουσιακά στοιχεία είναι κρατικές εταιρείες. Κινεζικές κρατικές εταιρείες, για παράδειγμα, έχουν εξελιχθεί σε κυρίαρχους παίκτες στην εξαγορά ευρωπαϊκών εταιρειών ενέργειας, αποκτώντας μετοχές πορτογαλικών, ελληνικών και ιταλικών δημόσιων επιχειρήσεων κοινής ωφέλειας. Κρατικές εταιρείες της Γερμανίας και του Αζερμπαϊτζάν έχουν επίσης εμπλακεί στην αγορά ιδιωτικοποιημένων περιουσιακών στοιχείων σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

 

• Οι ιδιωτικοποιήσεις στην Ευρώπη έχουν συμβάλει στην αύξηση της διαφθοράς, με πλήθος περιπτώσεων νεποτισμού και σύγκρουσης συμφερόντων. Στην Ελλάδα, η κατάσταση αυτή έχει οδηγήσει σε συνεχή σκάνδαλα στα οποία εμπλέκεται το ΤΑΙΠΕΔ, ο βασικός φορέας ιδιωτικοποιήσεων, με τρία μέλη του διοικητικού συμβουλίου να διώκονται για υπεξαίρεση από την Εισαγγελία Διαφθοράς. Ανάλογες περιπτώσεις έχουν καταγραφεί στην Ιταλία, στην Ισπανία, στην Πορτογαλία και στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Download: